یادی از دکتر احمد تفضلی

شانزده آذر ماه سالروز تولد احمد تفضلی محقق برجسته ایرانی است. زمینه تحقیقات تفضلی ادبیات، متون و زبانهای باستانی ایران بود. آثار او شامل "واژه نامه مینوی خرد"،" ترجمه مینوی خرد"، "تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام"، "اسطوره زندگی زردشت"، ترجمه و تحقیق دو جلد کتاب "نمونه های نخستین انسان" و "نخستین شهریاردر تاریخ افسانه ای ایرانیان"، ترجمه کتاب "شناخت اساطیر ایران"، گردآوری "یادنامه دومناش" و "یکی قطره باران، جشن نامه استاد زریاب خویی" و بیش از پنجاه مقاله در زمینه زبان ها و آثار قدیمی ایرانی و افزون بر پانزده نقد بر آثار گوناگون در باره زبان و فرهنگ ایران و بیش از هشتاد مقاله و نقد به زبان های انگلیسی و فرانسه است. احمد تفضلی در سال 1316 در اصفهان به دنیا آمد. دوران دبستان و دبیرستان را درتهران گذراند و دیپلم ادبی خود را از دبیرستان دارالفنون گرفت. دوره لیسانس زبان و ادبیات فارسی را در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران با رتبه اول به پایان رساند و همان سال دوره دکترای زبان و ادبیات فارسی را آغاز کرد. پس از گذراندن دوره فوق لیسانس در مدرسه زبان های شرقی دانشگاه لندن و بازگشت به ایران، در سال 1345 موفق به اخذ دکترا دررشته زبان های باستانی شد. در حین تحصیل، از محضر استادان برجسته ایرانی چون عبدالعظیم قریب، بدیع الزمان فروزانفر، جلال همایی، محمد معین، پرویز خانلری، احسان یارشاطر و همچنین اساتید غیر ایرانی چون هنینگ، مری بویس، مکنزی، بیوار، بنونیست و دومناش استفاده کرد.
تفضلی مدتی به عنوان پژوهشگر در بنیاد فرهنگ ایران مشغول به کار بود و از سال 1347 با سمت استادیار گروه فرهنگ و زبان های باستانی رسما به هیئت علمی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران پیوست. سپس به عنوان استاد زبانهای باستانی ایرانی در دانشگاه مشغول به تدریس شد و طی ده سال ریاست بخش دانشجویان خارجی دانشکده ادبیات را نیز به عهده داشت. تفضلی پژوهشهای خود را با همراهی استاد فروزانفر در بازنویسی یادداشت های کتاب "عطار" شروع کرد. دید علمی، موشکافی، سخت کوشی او در زمینه تحقیق مورد تحسین بسیاری از استادان و محققین ایرانی و غیر ایرانی همچون فروزانفر و فیلیپ ژینو قرار گرفت. در تحقیقات و نوشته ها کمال طلب ولی منضبط ، معتدل و مختصر گو بود و فقط زمانی می نوشت که مطلبی نو برای نوشتن داشته باشد.
از زمان جنگ جهانی دوم که مصادف با شروع این گونه مطالعات در ایران بود، نوشته ها و تحقیقات تاریخی و ادبی غالبا در هاله ای از احساسات و تصورات فرو رفته بود. او در زمره محققانی بود که تحقیق و مطالعه ادبیات و تاریخ ایران را به نحوه دقیق، علمی و منطقی تشویق می کرد. تفضلی به زبانهای انگلیسی، فرانسه و آلمانی تسلط داشت و با زبان های عربی و روسی نیز آشنایی داشت. تفضلی بسیاری از نتایج پژوهشهای خود را به زبانهای غربی منتشر می کرد تا شرق شناسان غربی که غالبا تحقیق با روشهای علمی جدید را قلمرو نفوذ ناپذیری برای شرقی ها می دانستند و از این رو آنان را در ارایه اینگونه تحقیقات علمی ناتوان می دانستند، بتوانند به این تحقیقات دسترسی داشته باشند. او همچنین مقالات بسیاری در دانشنامه ایرانیکا و دائره المعارف بزرگ اسلامی نوشته است. وی درطول حیات پرتلاش خود، به دریافت جوایز و تقدیرنامه های بسیاری نائل شد. آکادمی کتیبه ها و ادبیات فرانسه جایزه گیرشمن را برای قدردانی از تحقیقات تفضلی در زمینه مطالعات زبان پهلوی به تفضلی اختصاص داد. این اولین بار بود که این آکادمی به این صورت از یک ایرانی قدردانی می کرد. تفضلی همچنین نخستین استاد از کشورهای شرقی بود که در سال 1375 دکترای افتخاری از دانشگاه سن یترزبورگ گرفت. تفضلی به ایران عشق می ورزید. بارها موقعیت های مناسبی در دانشگاه های معتبر خارجی برایش پیش آمد، ولی هرگز به رفتن از ایران و دل کندن از این سرزمین تن در نداد. تفضلی در 24 دی ماه 1375 در تهران از دنیا رفت. یادش گرامی باد.
منابع
‘Spirit of Wisdom, Essays in Memory of Ahmad Tafazoli’, edited by Touraj Daryaee and Mahmoud Omidsalar, 2004, California: Mazda Publications.
"یادنامه دکتر احمد تفضلی" به کوشش دکتر علی اشرف صادقی، 1379، تهران، انتشارات سخن.

Letter to a Land I was in too much Rush to Leave

Dear Manitoba;

You took me in your infinite arms, you made me feel safe and secure. And I wandered in your vast fields looking at your endless horizon. I never took a moment to stare at your starry nights though. I don't know why or perhaps I do. You see, I was too young and ambitious, perhaps a bit foolish. I wanted to explore the frontiers of science, and you, in all your vastness, seemed too closed, too small.

I left, but the truth is that I never really left. I often thought about you. I wanted to come back. And I did. Do you remember? I walked about in the streets wondering about the years that had left me. You gave me so much. Most of my great memories. So many accomplishments. I didn't give you all the attention you deserved. I never stared at your "starry nights that will never end". Why am I writing this now? Because someone bothered to remind me of all that goodness in you that I was foolishly hasting to put behind. Will you forgive me?
You do forgive me, won't you? It is amazing. In that huge heart of yours, the world itself can fit, and yet a tiny grudge can never make itself at home.

To Rachel, JP, Tannis, and Lewis.

The Importance of Being an Ordinary Citizen in 21st Century

My niece sent me a petition to sign. It got me thinking: how many petitions do I sign in a month? How many letters do I write to different authorities? Emails, phone calls, ... very many and yet not nearly enough.

It is amazing how much work an ordinary citizen has to do. An ordinary citizen in this day and age I mean. And it got me thinking about when it all started. That is, we, ordinary people, when did we start assuming so much responsibility? I guess since we broke free from kings, lords, feudals, ... and decided to have a say in our own lives. To work, to own, to think, to choose, and to vote. Did we know how much we were taking on? We broke free, got educated, and continued in our path to freedom and autonomy. And we know that we cannot get there without assuming quite a lot of responsibility.

To choose to think and make decisions, to choose to care about human beings, near and far, is no mean feat. We allow ourselves to experience the joy and the burden of being an ordinary citizen in 21st century. We work very hard, we play very little, we don't own much, we have a lot to lose. Our security and insurance get compromised easily, we never get huge bonuses for our failures. Yet we are the ones those in positions of power and profit fear most. What have we got then? Our desire to think critically, our will to make things work, and our conscience to guide us through healthy prosperous paths that include others as well as ourselves. We have got the power.

This Is It: The Last Look at a Master at his Craft

I finally got a chance to watch the film "This is it". Watching Michael Jackson, a true master of his craft, behind the scenes was a real treat. The show would have been spectacular combining elements of dance, music, film, amazing lighting and stage, and ... Great dance routines and wonderful music shone through the film with references to war, to environment, to protest, and to indifference. Perhaps the loudest, clearest message was, "they don't really care about us". A message that resonates well with the times and feelings of ordinary people everywhere.

There was even a stronger message than all of these, perhaps an unintentional message, more of an inherent one, that of work, good old-fashioned, hard work. It was incredible to see Jackson to watch for the slightest changes of beat, tune, movement, light, stage, and just about anything. He was there all the time. This I knew from previous interviews about his work. People had said that Jackson would phone them at 6:00 am to ask for a minute change in a small part of a song or the other. And that is why I recommend this film to teenagers who spend hours and hours in malls looking for outfits resembling those of the Pop stars. The message bursting out of the film was work, and how much of it was involved where Jackson was concerned. His music and his dance were in top shape (he was fifty years old). That could not have come to him via dressing one way or the other or acquiring one life style versus the other. He worked for these, and he worked very hard. He was a professional to the extreme. I often look at teenagers so anxious to look like a Pop star not really knowing what is involved beyond the flashy images and all the media buzz. Unfortunately, there is hardly anything in the media about the amount of work involved in these shows. The importance of training, determination, and hard work is rarely brought up. Therefore, children and teenagers are left with the only thing they know of the person they are trying to imitate, the final mask at a very long hard road.

I knew Michael Jackson was going to have a performance in London. And I had decided that I wanted to see his performance live. That would have been my first experience of his live performance. It is a pity it never happened. Watching the rehearsals I regret that even more. To watch him preparing for his performance was quite an experience. To watch a master and to marvel at human genius and determination. Regardless of all the buzz around his personal life, Michael Jackson was a genius at what he did, and as such, he is best to be watched at his craft. That is what I did when watching "This is it". I am still in awe.

Happy Anniversary to HamAva Friends Wherever in This World They Are on This Day!

It was five years ago on this day, where I had the pleasure of performing with an amazing group of people to a live audience in Toronto. The event was called "A Night with Persian Pop Music" commemorating three legendary singers and musicians, Farhad, Foroughi, and Ghanem. The show was different from many events of its time in that it contained audio-visual introductions to these people, their work, and their significance to Iranian music. Bahar did a great job at placing Farhad and Forooghi in the 40's social and political landscape of Iran. We also had professional set design by Setareh. This was also a new idea because at the time, most people put a carpet and one or two vases to decorate the stage for just about any event.


Rehearsal for the concert(sorry Maziar, I could not find a photo with you in it!)
The event was a success, and we raised about $1500 for a not-for-profit organization in Iran (Shora-ye Ketab-e Kookdak). I would like to wish HamAva people,wherever they are, whatever they do, all the best. I especially raise my hat, on this day, to the amazing band leader, Maziar Khatir, who brought us all together to do something so wonderful.
http://www.archive.org/details/HamAva2004-11-14
http://www.youtube.com/watch?v=vSyzo-HKACA

Ballet and Persian Music: Nima Kiann

نیما کیان بهترین دلیل است برای پدر و مادرها که فرزندانشان را تشویق کنند که به هنر روی بیاورند و آموزش و کار در عرصه هنر را جدی بگیرند. آراسته، متین و مسلط با جدیت و اطمینان سخن می گوید. پرگو یا پراکنده گو نیست، جملاتش دقیق و گفته هایش بر اساس پژوهش و آگاهی است نه بر پایه احساس و حدس و گمان. در پی جلب توجه به خود نیست، اما وقتی به کار می رسد، تمامی توجه مخاطب را بدون فشار و های و هوی جذب می کند. سخت می شود او را در یک قالب معرفی کرد. به نظر می رسد که ترکیبی از چند نفر است: پژوهشگر، آموزگار، هنرمند، ... به شش زبان زنده دنیا مسلط است و در چهار رشته هنری صاحب نظر. روشن بینی و تمرکزش کمی غیر معمول به نظر می رسد. می داند که چه می خواهد، چگونه باید به آن برسد و با اراده ای محکم هدف خود را دنبال می کند. می توان تصور کرد که در پشت این ظاهر متین و موقر و آرام، بایستی سری پر شور و دلی بی تاب باشد وگرنه چگونه می توانست آنچه را که دیگران تصورش را هم نمی کردند، به انجام برساند؟ پس از چهار سال تلاش بی وقفه، کیان در سال 2002 موفق به بازسازی "سازمان باله ملی ایران" در قالب "سازمان باله ایران" در شهر استکهلم در سوئد شد. بازگشایی این سازمان با اجرای دو باله "بابک" و "هفت پیکر" انجام شد.
نیما کیان رقصنده، رقص پرداز و رقص پژوه ایرانی در سال ؟؟؟ در تهران به دنیا آمد. در سیزده سالگی به تحصیل در رشته خطاطی ایرانی و گرافیک در مدرسه هنرهای تجسمی پرداخت. آثار او در این زمینه ها در ایران و کشورهای دیگر از جمله سوئد و ترکیه عرضه شده اند. در هفده سالگی ایران را ترک کرد و به تحصیل در رشته باله در آکادمی باله گوتنبرگ در سوئد پرداخت. پس از اخذ مدرک کارشناسی ارشد، به طراحی رقص پرداخت. به گفته خود او، در ابتدا آثار وی تم ایرانی نداشتند و طراحی های او بیشتر اسپانیایی (فلامنکو) بود. به مرور جذب منابع ادبی و فرهنگی ایرانی شد و در چهارچوب "سازمان باله ایران" آثاری چون "کاوه آهنگر"، باله "زن"، "صوفی"، "سیمای جان" را طراحی، تولید و در شهرها و کشورهای مختلف اروپا و آمریکا به روی صحنه برد.
آثار کیان حول محور ایران، گذشته و تاریخ و اندوه و سرگردانی زمان حال دور می زند. مانند بسیاری از هنرمندان دور از وطن با موضوعات جدایی، جابجایی، خاطرات و هویت درگیر است.
سال 2008 "باغهای معلق آرزوهای گمشده" را با دو هدف مشخص به روی صحنه آورد. هدف این پروژه در وهله اول مواجه شدن دانش آموزان با مسئله هم پیوندی در جامعه سوئد و در وهله دوم به وجود آوردن اثر هنری، نوآوری در ترکیب رقص مدرن غربی با تم ایرانی بود. اثر "گلدان و چاقو" از مرحوم مرتضی ممیز الهام بخش و ایده اصلی کار بود. او همچنین پایه گذار پروژه "رقص جوانان اروپا" است که هر ساله گروهی از رقصندگان جوان را از سراسر جهان جذب می کند که در پروژه رقصی که توسط کیان طراحی می شود، شرکت کنند.
بخش بزرگی از فعالیتهای نیما کیان در زمینه تحقیق و آموزش است. مانند همه پژوهشگران حقیقی، سخاوتمندانه در پی تسهیم آنچه می داند و آنچه می یابد با همگان است. یکی از ارزنده ترین خدمات کیان در این زمینه، ایجاد یک مرکز مطالعاتی اینترنتی در باره هنر رقص است که پژوهشگران به عرضه آثار و تبادل نظر بپردازند. او در این باره می گوید:
- من در دوره تحصیل شروع به تحقیق در زمینه رقص در ایران و خاور میانه کردم ومتوجه کمبود اطلاعات در زمینه رقص در آسیا شدم. برای نمونه، آذربایجان از سال 1911 دارای اپرای ملی است ولی از کمپانی باله ملی آذربایجان و آثاری چون "علی بابا" و "هفت پیکر" در دائره المعارف رقص نشانی نیست. یا از باله ملی ترکیه، باله ملی مصر هیچ اطلاعی نیست. من وظیفه خود دانستم که وسیله ای فراهم کنم که منابع تحقیقی در زمینه باله و رقص های گوناگون در اختیار محققین و دانشجویان قرار بگیرد. بر این اساس، مرکز پژوهشی اینترنتی را بنا نهادم و محققینی مثل آنتونی شی به این مرکز جذب شدند و مقاله هایشان را فرستادند. "سازمان باله ایران" در تعهد هنری بسیار مقید است و اهداف آموزشی خاصی دارد که رقص را به عنوان یک هنر شریف و متعالی معرفی کند.
یکی از نکات چشمگیر کار کیان این است که باله و موسیقی ایرانی را که در نظر اول جمع اضداد می نمایند، چنان تلفیق می کند که گویی این دو برای هم ساخته شده اند. در این زمینه می گوید:
- بسیار وقتها می شنویم که ما موسیقی برای رقص نداریم. به نظر من موسیقی ایرانی زمینه و ظرفیت زیادی برای همه نوع رقص دارد. مثلا کار "سرزمین فیروزه ای" که یک اثر باله کاملا کلاسیک است، روی موسیقی کاملا سنتی ایرانی طراحی شده. اصولا برای رقص پردازی یک داستان چند حالت وجود دارد: در حالت اول، موسیقی را می شنوید و الهام می گیرید. حالت دوم مثل "زال و رودابه" موسیقی را با طول و ریتم و ... خاص سفارش می دهید و یا می گردید تا موسیقی مناسب برای داستان خود پیدا کنید. به نظر من در همه این حالات می توان از موسیقی ایرانی بهره برد چرا که زمینه گسترش برای رقص دارد.
در پاسخ پرسش من که "چرا باید باله روی موسیقی ایرانی طراحی شود" می گوید:
- باله نه فقط یک رشته و ژانر هنری است، بلکه باله، دانش است، فن است. باله دانش مدون و ترمینولوژی دارد. ریشه باله ازایتالیا است که در فرانسه در دربار لوئی شانزدهم گسترش پیدا کرد و مدون شد. در دویست سال گذشته باله به صورت علم در آمده و همه کشورها این هنر را وارد کرده و با هنر خود تطبیق داده اند. باله ملی سوئد از فرهنگ ملی سوئد و باله ملی مصر از فرهنگ ملی مصر و ... تاثیر گرفته اند. همه کشورهای غربی باله ملی دارند، آلمان در هر شهر یک باله ملی دارد. سوئد دو باله ملی در استکهلم و گوتنبرگ دارد. هر سازمان باله ملی، موظف به اجرای باله کلاسیک و مدرن است. بهترین استعدادها و نیروی هنری رقص هر کشوری در باله ملی آن کشور حضور می یابد. اما جای خالی این هنر در ایران وجود دارد. من در آثاری چون "سیمای جان" یا "صوفی"، باله را با فولکلور و رقصهای آیینی و با درام ایرانی تلفیق کردم.
کیان با آگاهی از ضرورت تکیه بر فرهنگ غنی ایرانی در جهت پیشرفت در هنر رقص می گوید:
- با مطالعه ادبیات فارسی، با آگاهی از ارزش غنای فرهنگی ایران و استفاده از منابع ایرانی می توان آثار فوق العاده ای به وجود آورد. موسیقی ایرانی نیز وسیع است و زمینه گسترش در زمینه رقص را دارد. قرابتی بین باله و رقص ایرانی نیست، باید این قرابت را به وجود آورد. باید از رقص باله به عنوان دانش فن حرکت و رقص استفاده کرد (باله مثل تئاتر است که در آن به جای سخن گفتن از حرکت برای بیان مطلب استفاده می شود). همان طور که یک مسئله علمی را به زبان های متفاوت می توان بیان کرد، باله را به عنوان ابزار بیان و الهام بخش آثار ایرانی می توان استفاده کرد. علم طب در ایران شامل دو رشته سنتی و جدید است که علم جدید طب مکمل طب قدیم است. بدین گونه ما نیز از دانش رقص باله استفاده می کنیم برای مدرن کردن رقص ایرانی.
این نکته ما را به یکی از پرسش های اساسی در رقص در ایران می رساند و آن این که رقص ایرانی چیست و چقدر اطلاع از آن در دست هست:
- رقص ملی یا سنتی ایرانی وجود خارجی ندارد، به دلیل اینکه برای به وجود آوردن رقص ملی (سنتی) نهادی مثل فرهنگستان لازم است که اعضای حرفه ای و کارشناسان در آن برنامه تدوین کنند که مثل آذربایجان، قرقیزستان، .... رقص سنتی ایجاد شود، که ما نه این نهاد و نه کارشناس و متخصص رقص نداشتیم. فقط کسانی مثل دووارن بودند که رقصهای محلی را گرد آوری می کردند و با رقص قاجاری (که برای اعضای خاندان قاجار در دربار ناصرالدین شاه اجرا می شده) که توسط مطربها و به شیوه فی البداهه پس از انقراض قاجار به خارج از دربار آمده، ترکیب می کردند. هیچ منبعی هم در دست نیست که این ها را تایید کند، فقط فر ضیاتی که بر اساس اطلاعات غیر مستقیم و محدود بنا نهاده شده. رقص در ایران هیچگاه به صورت رقص سنتی در نیامد، اما علاقمندان با ارایه لباس دوره قاجار آن را به عنوان رقص سنتی و ملی ارایه کردند. باید در نظر داشت که رقص سنتی یا ملی نتیجه فعالیتهای پراکنده افراد نیست بلکه حاصل توافق های جمعی یک گروه کارشناس که در حوزه ای مثل فرهنگستان، برنامه ای را برای رقص سنتی یک کشور تدوین می کنند. چگونه؟ مهمترین بخش موسیقی است و پس از آن حرکاتی که از بطن فولکلور مثل بلوچی و آذری و ... بیرون می کشند. نتیجه این فعالیتها به تقلید و تکرار و تداوم و سرانجام به شکل گیری یک مکتب می انجامد. آذربایجان به دلیل قدمت رقص، زمنیه ایجاد و توسعه رقص سنتی را دارد. در تاجیکستان رقص بیشتر جنبه سنتی دارد تا فولکلور. این کشور با ایران هم فرهنگ است، اما فرهنگستان رقص که در دهه بیست و سی و چهل در تاجیکستان به وجود آمد، هیچ گاه در ایران به وجود نیامد. رقص سنتی تاجیک ها بر گرفته از فولکلور تاجیکستان و بر اساس موسیقی تاجیکی درست شده. برای هر حرکتی اسم گذاشتند مثل باله که هر حرکتی اسم دارد. با توجه به علم رقص، باله، فرهنگستان برنامه ای تدوین کرد و ترمینولوژی خاص تاجیکی درست کرد. "آب پیچ، باران، ..." در ایران تصمیم گیری برای اسم حرکت کار فرهنگستان است که وجود ندارد. هر کس می تواند لغات جدید برای آثار خود ایجاد کند، ولی این اقدامات خارج از محدوده خاصی اعتبار ندارند. معادل کلمه کامپیوتر در زبان فارسی کلمه رایانه است، این لغت همه جا اعتبار دارد چون کار فرهنگستان است. در زمینه رقص ما چنین فعالیتی نداشته و نداریم. موسیقی ما را نزدیک به صد سال پیش سر و سامان دادند، با روشهای علمی نت گذاری کردند و ... ولی در رقص هنوز این کار صورت نگرفته.
بخش بزرگی از فعالیت های کیان در زمینه رقص شامل آموزش و مخصوصا آموزش جوانان است. پروژه "رقص جوانان اروپا" بخش عظیمی از وقت و انرژی او را به خود اختصاص می دهد. کیان در اکتبر 2008، سومین برنامه این پروژه را که "باغ های معلق آرزوهای گمشده" نام داشت، در شهر سولنا به روی صحنه برد. این اثر یک باله درام معاصر در ده صحنه بود که با الهام از سری آثار گرافیکی "گلدان و چاقو" از مرحوم مرتضی ممیز و با به کارگیری همزمان رقص، موسیقی، چیدمان ویدیویی و شعر خلق شده بود. در حال حاضر در زمینه طراحی و تولید، کیان روی یک داستان عاشقانه ایرانی کار می کند و امیدوار است که تا .... این اثر را به روی صحنه بیاورد. جدیدترین کار نیما کیان اثری معاصر به نام "سمفونی مرثیه در سبز" است که در چهارم دسامبر 2009 در شهر سولنا به روی صحنه خواهد رفت.
علاقمندان می توانند برای کسب اطلاعات بیشتر به تارنماهای زیر مراجعه نمایند:
http://www.balletspersans.org/

با تشکر از دکتر فاریا شاکر

A Politician with a Heart for Art

I was shocked when I heard the news of the cuts to culture and environment. This was in 2006. It has been suggested that those cuts were one of the reasons the conservative government never achieved majority status in the next round of elections. Imagine! Culture and art playing major roles in the outcome of a federal election!
Culture and art are central to our well-being and our economy ($40 billion). This was the message of Paul Dewar, member of the parliament, in his recent Summit on the Arts in Ottawa. How is that for a breath of fresh air on our political scene?



I spent about four hours in an amazingly well-organized session with Paul Dewar, two great speakers (Susan and Peter), and a great number of artists, art-administrators, and art-enthusiasts. Discussions on challenges and priorities of cultural and artistic community were discussed in groups of 8-10. The highlights were exchanged, and there will be a report to reflect expressed views. I cannot think of a better way of spending four hours of my time! I had a feeling everyone felt the same way.